Tilburg: de beiaard van de Heikese Toren
Tommy van Doorn bespeelt dit instrument wekelijks tijdens de weekmarkt op zaterdagmiddag van 15 tot 16 uur. Bij bijzondere gelegenheden en evenementen zijn er extra bespelingen. Activiteiten worden bekend gemaakt op de website van de Tilburgse Beiaard.
Geschiedenis
De Heikese Kerk (ook Sint-Dionysiuskerk geheten) bevindt zich in het hart van Tilburg. De kerk werd als Waterstaatskerk gebouwd tussen 1826 en 1829; de toren dateert echter al uit de vijftiende eeuw. In de spits hangt een beiaard van klokkengieter Eijsbouts die in 1966 gegoten werd.
De beiaardgeschiedenis van de stad Tilburg gaat terug tot 1923, toen ideeën ontstonden om een beiaard in de Heuvelse Kerk (Sint-Jozefkerk) te plaatsen. In 1924 kreeg Eijsbouts de opdracht om dit te realiseren. De klokken werden gegoten door de Engelse gieter Gillett & Johnston in Croydon. Het totale klokgewicht van deze beiaard bedroeg ruim 5749 kilo. Lang konden de Tilburgers niet genieten van dit instrument: het werd in 1943 door de Duitse bezetter geroofd om omgesmolten te worden voor de oorlogsindustrie.
In 1964 werd het Tilburgs Beiaard-Comité opgericht om plannen te maken voor een nieuw instrument. De situatie rond de Heuvelse Kerk was dusdanig veranderd dat een nieuw instrument daar minder goed tot zijn recht zou komen. De Heikese Toren kwam in beeld: de centrale ligging van de toren, dichtbij de nieuwe schouwburg en het Paleis-Raadhuis, was zeer geschikt. Men kwam voor de keuze te staan om de beiaard ofwel op de lager gelegen luidzolder te plaatsen, waardoor de hoorbaarheid in de omgeving beperkt zou zijn, of bovenin de torenspits, wat voor de klankspreiding veel gunstiger zou zijn maar vanwege de ruimtelijke omvang alleen plaats zou bieden aan een lichte beiaard.
De keuze viel op de torenspits. Een jaar later kreeg Eijsbouts de opdracht een lichte beiaard te gieten; op 30 juni 1966 werd het in gebruik genomen. De beiaard beslaat vier octaven en bestaat in totaal uit 49 klokken. De klavieromvang is G (klinkend e) - Bes - c - d - chromatisch - c4. Het instrument transponeert een grote sext omhoog. De twee basklokken hangen op de luidzolder. Daar bevinden zich in totaal vijf luidklokken: één van Eijsbouts (c, gegoten in 2000) één van Martin Marischal (d, gegoten in 1654) en drie van Petit & Fritsen (e, g, en a, gegoten in 1950).
De Tilburgse beiaard heeft, mede door het gekozen profiel voor de beiaardklokken, een vol en sprankelend karakter. Het is een bijzonder karaktervolle toevoeging aan het levendige centrum van Tilburg.
